Op bezoek bij een nul-woning

Op zaterdag 23 april heb ik een bezoek gebracht bij Ronald Serné die ruime ervaring heeft in het bouwen van zijn eigen nul-woning. Rekening houdend met cradle-to-cradle, technische specificaties, combinaties van apparatuur voor luchtbehandeling en verwarming is zijn woning een werkelijk plaatje geworden. Kenmerkend is de riante glazen façade en het schuin oplopende dak welke vol ligt met 65 panelen van 185 Wp (12.025 Wp/ 12kWp) waarop ook SDE-subsidie zit. Details verder in de woning zijn de drie-dubbele beglazing waarbij als 3e ruit in het midden een speciale folie is gespannen. Resultaat: een isolatiewaarde van dit glas van 0,7. Vergelijk dit met de normale HR++ ramen die de doorsnee vakhandel levert aan de particulier: 1,2. Bijna 50% extra isolerend, en dat tikt aan 😉

Ventilatie

Om een aangenaam klimaat in de woning te handhaven wordt gebruik gemaakt van z.g. canadese buizen. Op circa 25 meter van de woning is een lucht-innamepunt met een filter opgesteld. Via de buizen loopt de lucht circa 2 meter onder de grond door en wordt door aardwarmte opgewarmd. Ter indicatie: terwijl het in december 2010 aldaar -9 graden Celsius vroor, kwam de lucht het huis binnen na het doorlopen van deze lange canadese put op +10 graden Celsius.

De vertrekken in de woning hebben veelal hun eigen aan-en afzuigpunt die opgebouwd is uit een buizenstelsel dat goed handmatig te reinigen is door de gladde binnenzijde. Door diverse sensoren wordt de woning gestuurd op CO2. Bij toenemend aantal deeltjes CO2 (ppm, parts per million) zal de ventilatie automatische versnellen, waardoor de afvoer van CO2 toeneemt, en het klimaat gezonder wordt.

Bijzonder is de rust in de woning. Bij gesloten ramen hoor je dus zelfs geen vogels fluiten, en wordt het gerammel van een vaatwasser of wasmachine al heel snel storend. Geen wonder: de woning is luchtdicht, waarbij alle naden en kieren zijn gevuld met flexfoam en brede tape. Alles om te zorgen dat de luchtstroom blijft werken, en gebruikte warme lucht alleen via de warmte-terug-win installatie naar buiten geblazen kan worden (nadat de warmte aan verse lucht is afgestaan, uiteraard).

Ventilatie met warmte terugwin, geluidsdemping en luchtfilters
Ventilatie met warmte terugwin, geluidsdemping en luchtfilters

Ronald liet nog de filters zien van de diverse kwaliteiten. Duidelijk herkenbaar is de luchtvervuiling die door stof, pollen, fijnstof, roet zoals rond zweeft. Door de lucht goed te filteren blijft het klimaat voor de bewoners op peil, en zorgt het filter dat ook de apparatuur beschermd blijft. Nu herken ik bij mij thuis de dauerluft en mechanische ventilatie en zie geregeld bij het reinigen van de luchtinname (dauerluft) hoe zwart deze zijn. Misschien een mooi moment om toch eens naar G3 filtermateriaal te kijken en er een strookje voor te plaatsen?

 

Ronald toonde vervolgens de buizen naar de vertrekken, die inwendig allen glad zijn afgewerkt (in tegenstelling tot de huidige nieuwbouw met gegoten betonnen kanalen). Hij is nu in staat om zelf met een doekje, trekveer en reinigingsmiddel eventuele vervuiling tegen te gaan. Slim bedacht! In het gehele huis hoor je trouwens niets van de ventilatie die zijn werk doet: dus rekening houdend met het klimaat wordt er gepast geventileerd met lage luchtstromen (en dus turbulenties zijn nihil).

Domotica

 

In een aparte meterkast is de domotica ingebouwd. Pratend met protocollen (onder andere Zigbee) kunnen groepen, apparaten en verlichting naar wens individueel uitgeschakeld worden. Dus geen enkel sluipverbruik! In een nul-woning kan het sluipverbruik al snel tegen de 25% van het jaarverbruik oplopen als er niet op gecontroleerd wordt. Via een web-interface is uiteraard alles via de computer te sturen, maar ook via piezo-druktoetsen op een aparte afstandsbediening (daarbij is de energie van het drukken op de knop voldoende om de functie te activeren en uit te zenden). Detail: alles is zo ingeregeld dat bij langdurig uitschakelen ook echt alles uit gaat. Dus stand-by verbruik (bijvoorbeeld van de LED-drivers voor de verlichting) wordt zo de kop ingedrukt!

Elektriciteit

Zoals eerder genoemd zijn er veel zonnestroompanelen geplaatst. Via 3 omvormers/inverters en de noodzakelijke aanvullende apparatuur wordt tevens een 5-6 tal lood-accu’s gevoed waarmee de woning eventueel geheel zelfstandig (‘van het lichtnet

Nedap Powerrouter voor lokaal smart-grid
1 van de 3 Nedap Powerrouter voor lokaal smart-grid

afgesloten’) gewoon bewoond kan worden. Via de domotica kan Ronald precies zien wat de staat van de accu’s en netapparatuur is, alsmede de temperaturen. Professioneel is ook de lastscheider te zien: een grote, zware schakelaar, die handmatig bediend kan worden om in geval van calamiteit de omvormers uit te schakelen. De benodigde capaciteit is grofweg berekend op 4 personen (2 volwassenen, 2 kinderen), aangevuld met de benodigde energie voor de warmtepomp (warm tapwater & verwarming/koeling) en voor het laden van een elektrische auto voor ca. 50.000km per jaar. Hiervoor zijn de 65 zonnestroompanelen voor geplaatst op het dak, keurig op het zuiden gericht. Overigens, niet alle panelen zijn gemonteerd op het schuine dak, er zijn ook nog 3 rijen zonnestroompanelen geplaatst op het platte dak.

De elektrische auto staat overigens momenteel nog niet voor de deur, maar al wel hoog op Ronald’s verlanglijstje.

Aardgas

Deze nul-woning (of beter: plus-woning, aangezien de woning meer energie (elektrisch) produceert dan zelf gebruikt) heeft geen gas-aansluiting. Verwarming, koken, alles gebeurd op duurzame energiebronnen. Momenteel ligt er nog een vacuumbuis-collector klaar om de laatste 16 m² op het dak te bedekken, waarmee ook de warmtepomp

Vacuum buis van de zonneboiler
Vacuum buis van de zonneboiler

optimaal mee kan samenwerken. Wat opvalt is dat in deze nul-woning de warmwater-leidingen niet geisoleerd zijn. Met de eenvoudige reden: alle warmte die er uit komt, komt ten goede aan de verwarming van de woning in combinatie met de minimale (zo niet: nihil!) warmteverlies naar buiten toe. Niet zo vreemd dat warmteverlies minimaal is met muren van circa 40 cm dikte (gevuld met hout). Iets wat niet kan helpen als je in een doorsnee normale woning de leidingen ongeisoleerd laat: door de enorme warmteverlies naar buiten toe is de bijdrage van opwarming van deze leiding t.o.v. het klimaat geheel verwaarloosbaar.

Houten betimmering

De houten betimmering aan de gevel is van noord-europees hout afkomstig. Waar menigeen prat gaat op het gebruik van amerikaanse red cedar (‘omdat het milieuvriendelijk is’ ) is de cradle-to-cradle visie van Ronald hier goed onderbouwd in te vinden. Door de behandeling van het noord-europees hout gaat dit materiaal ook ca. 30 jaar mee. In die tijd groeit daadwerkelijk het hout weer in een regio waar het dichtbij nodig is (dus besparing van brandstof/transport).

Verlichting

In het gehele huis is geen enkele spaarlamp of halogeen lamp terug te vinden. Alleen op zolder heb ik 2 TL-balken gesignaleerd. Maar verder is echt elk lichtpunt voorzien van 1 of meerdere LED lichtbronnen. De gelijkstroom die noodzakelijk is voor LED verlichting wordt rechtstreeks vanuit de meterkast naar de lichtpunten gebracht. Dus geen aparte omvormers in de armaturen, maar keurig gecentraliseerd in de meterkast.

Na een aantal uren van de rondleiding te hebben genoten, nam ik afscheid van Ronald & zijn gezin. Nu is dit verslag nog maar een eerste indruk van wat voor prachtigs daar in Groenlo gebouwd wordt. Maar dit smaakt zeker naar meer en ik verwijs dan ook iedereen die meer wil weten door naar de website van Ronald: www.nulwoning.nl

traditionele wijze van 3-dubbel glas
traditionele wijze van 3-dubbel glas
moderne uitvoering 3-dubbel glas, let op folie in het midden
moderne uitvoering 3-dubbel glas, let op folie in het midden

 

 

 

 

 

 

 

 

Naden en kieren worden met flexfoam en tape luchtdicht gemaakt
Naden en kieren worden met flexfoam en tape luchtdicht gemaakt
Koudebruggen bij deur: ondervangen door de pen van de deurklink te laten verspringen. Let op de 2 dichtingen op deur, en derde in kozijn (niet zichtbaar)
Koudebruggen bij deur: ondervangen door de pen van de deurklink te laten verspringen. Let op de 2 dichtingen op deur, en derde in kozijn (niet zichtbaar)

4 thoughts on “Op bezoek bij een nul-woning”

  1. Hallo Niels,

    Hoewel ik zulke huizen prachtig vind, is er toch wel een probleem en dat is het ruimtebeslag. Als iedereen zo’n huis zou hebben zou er weinig groen meer zijn in NL. Behalve slim omgaan met energie moeten we ook slim omgaan met ruimte en materialen. Dat zie je in diverse nieuwbouwprojecten in Amsterdam terug, waar relatief veel mensen per m2 wonen. Omdat dat ook nog eens locaties zijn, die dicht bij het centraal station liggen is er dubbel voordeel.

    Eric

  2. @Eric: wellicht moet het arbeidspatroon van de bevolking in zijn geheel wijzigen? Mensen kunnen met huidige technieken ook goed ‘telewerken’ vanaf hun thuissituatie, wat dus vele kantoorpanden in de grote steden overbodig maakt (en noodzakelijk transport van mensen). Daarnaast bevat deze nul-woning (of beter: plus-woning) meer doordachte zaken, waarvan ik mij afvraag waarom de huidige bouwbedrijven er te weinig uit over neemt. En als het wenselijk is dat je aanwezig moet zijn op de werkvloer (denk aan andere beroepen dan ICT/Office) dan zal verhuizen/verplaatsen mogelijk noodzakelijk wezen (al heb je als werknemer ook zelf een keuze waar je werkt en woont). Ik besef maar al te goed dat een energiezuinige woning al vanaf het ontwerp begint, en naderhand aanpassen erg veel resources (tijd, geld, etc.) kost. Als op Koninginnedag de loterij bij mij valt… krijg jij wel een uitnodiging voor mijn plus-woning 😉

  3. Ik ben zo vrij geweest om 3 films van YouTube over deze nulwoning (of: plus-woning) aan het verslag toe te voegen. De films zijn eerder gemaakt, maar geven wel een goede indruk van de nulwoning.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *