Review: The Solar Economy

Hermann Scheer is een duitse grootheid als het op duurzame energie aankomt. Zijn jarenlange kennis, ervaring en brede visie heeft Hermann jarenlang naar voren gebracht en ook beschreven in een grote hoeveelheid literatuur. Het boek “The solar economy” is een van de boeken die van zijn hand komt.

In een groot aantal hoofdstukken wordt de economie blootgelegd die zich jarenlang afspeelt op zaken als politiek, macht en geld. Waarbij de gehele wereld, elke samenleving, gaat voelen dat deze balans ernstig verstoord raakt door het tekort aan nieuwe bronnen van fossiele brandstoffen om de economie ‘as we know it’ te ondersteunen in “meer, meer, meer” (daarbij versterkt door de schaarste op grondstoffen om produkten te creeeren (niet alleen voor de consument, maar denk ook aan grondstoffen voor bet verbouwen van biofuels/biobrandstof welke het milieu zeker zo zwaar belast bij huidige energievraag).

Zelf vond ik het een zeer goed onderbouwd boek wat menigeen gelezen moet hebben. Heel duidelijk heeft Hermann (met medewerking van velen) de ketens uitgewerkt. Waarbij opvallend is dat de keuze voor fossiele brandstoffen, en dan met name kernenergie, een ‘doodlopende straat’ is. Immers, overheden weten geen raad met perioden die ver buiten hun termijn vallen, inzake belangrijke punten als afvalstoffen en grondstofdelving.

Een vergelijk in dit onderstaande voorbeeld: decentrale energieopwekking met zonnestroompanelen (te plaatsen op elk dak) en kernenergie aangaande de stelling “kunnen industriele concentraties en monopolie worden voorkomen?”

Kernenergie Zonnestroompanelen
Primaire energie? Nee
Handel in primaire energie? Nee
Verwerking Nee
elektriciteitscentrale vervaardigen Nee Nee
elektriciteitscentrale werking Nee Ja
energie distributie/handel Nee Ja
Financiering plant Nee Ja

Nee: industriele concentratie & monopolie zijn onvermijdelijk
Ja: industriele concentratie & monopolie zijn technisch en politiek vermijdbaar of zelfs onmogelijk

En dan kom je na het doorspitten van de tabel tot de conclusie: kern-energie creeert wel een monopolie, waarbij de bevolking met ketenen geboeid wordt, daar waar bij (in dit geval) zonnestroompanelen leidt tot vrijheid en voorkomen van monopolie (en dus overheersing van de markt/marktwerking met negatieve gevolgen voor mens & milieu).

En dan even kijkend naar het vergelijk tussen kernenergie en PV:

Stap Kernenergie Zonnestroompanelen
1 uranium delven PV installatie
2 transport eindgebruiker (on-site)
3 erts extractie overschot naar openbaar net (230V)
4 transport
5 verrijken splijtstof (en aansluitend verwijderen van verrijkt uranium
6 transport
7 Kerncentrale
8 openbaar net (hoogspanning 220kV-380kV)
9 openbaar net (100kV)
10 distributie (230V)
Totaal: 10 stappen 3 stappen

Pijnlijk om te zien hoe intensief het kern-energie-traject is uit oogpunt van energie: transport & delven van grondstoffen vormen al een fiks aandeel (en dus zeker van invloed op de CO2-uitstoot!!!), nog even zaken als opslag en opwerken van afval alsmede het verwoesten van het landschap ten gevolge van de mijnbouw buiten scope gelaten. Let even op: het gaat hier over de productie van elektriciteit, waarbij de bouw van zowel PV-componenten (omvormer, zonnestroompanelen) als kern-centrale (beton, beveiligingsmaatregelen etc.) even achterwege zijn gelaten.

Al met al is deze paperback zeer boeiend en weet je al snel in een goede setting mee te nemen in de wereldwijde uitdaging. Een must-have voor degene die al geboeid zijn met het thema duurzame energie, maar ook eigenlijk verplichte kost voor politiek door alle lagen (landelijk, provinciaal en regionaal). Het boek zelf is als paperback engelstalig verkrijgbaar bij de betere boekhandel of internet-boekhandel. Een gedegen kennis van de engelse taal is handig/praktisch, uiteraard.

Hermann Scheer, godfather van de duitse onovertroffen wetgeving die een hele sector duurzame energie tot leven heeft gebracht (en deze is nog elk jaar sterk groeiende!). Hermann overleed 14 oktober 2010 in Berlijn op 66 jarige leeftijd.

8 Comments

  1. Het lijkt me een interessant boek, maar die tweede tabel geeft een verkeerde voorstelling van zaken. In één stap “PV installatie” noemen verbergt het hele traject van het zuiveren van zand tot ultrapuur silicium, het delven en smelten van aluminium voor de frames, en alle andere industriële tussenstappen die nodig zijn voordat de panelen bij jou op je dak liggen (en dan hebben we het nog niet over omvormers e.d.).

    Verder maakt de complexheid nog niet zo heel veel uit, maar het is meer de efficiëntie van de stappen die uitmaakt of een totaalproces duurzaam is of niet.

    Zonnestroompanelen zijn absoluut een beter idee dan kerncentrales, maar dat dat hoeft niet met misleidende tabellen aangetoond te worden, vind ik.

    (Ik vind de captcha trouwens uiterst oncomfortabel. Is daar niet iets anders voor?)

  2. @Jeroen Haringman: de tweede tabel geeft puur de energie-flow aan. Niet het maken van beton, zuiveren silicium, maar puur de grondstof die de energie bevat tot het punt van bruikbare elektriciteit (in dit geval).
    Captcha is tot op heden erg effectief om spam in de reacties tegen te gaan, hoe onhandig e.e.a. voor sommigen ook overkomt. Daar lijden de goeden onder de kwaden, helaas.

  3. Ja, maar in zowel het geval van de kerncentrale als de zonnestroompanelen stroomt die energie niet zonder dat er eerst (flink wat) hardware gemaakt en geplaatst moet worden. Dat buiten de beschouwing laten lijkt mij niet reëel. Kern- en zonne-energie komen in die zin overeen dat bij beiden heel veel geld en energie gaat zitten in de hardware om de elektriciteit te maken. En bv. het noemen van het hoogspanningsnet bij kerncentrales en datzelfde net weglaten bij zonnestroompanelen is een oneerlijke vergelijking; als zonnestroom ooit groot wordt in Nederland (ik blijf hopen op een wonder) zal ook dat, in ieder geval gedeeltelijk, vervoerd moeten worden over het hoogspanningsnet.

    Ik blijf erbij dit tabellen zoals deze iets wat op zich waar is proberen aan te tonen op een manier die niet helemaal klopt.

  4. @Jeroen: de tabel zal bij je verwarring veroorzaken, doch het hoofdstuk is erg helder er in. Voorlopig hoeven we met het kwakkel-beleid van Den Haag (met een cap op de productie (850 kWh/kWp, anyone?), alsmede cap op SDE-verdelingen (groot, klein) hoeven we nog lang niet te vrezen over de belasting op het hoogspanningsnet. Het gros zal lokaal/regionaal benut/verbruikt worden. De kerncentrales hebben het hoogspanningsnet nodig om naar de eindgebruiker te leveren. Als men vanuit de (kern)centrale met 230Volt gaat stuwen, zijn de transportverliezen enorm. Vandaar dat ze omhoog transformeren naar meer dan 100kV.
    Bij zonnestroompanelen is dat niet van toepassing: direct opwekken, direct onsite benutten, overschot gaat de wijk in.

  5. @Niels
    Inderdaad hoe hoger de spanning des te dunner de draadjes. En minder verliezen.
    Maar wat gebeurt er als heel de wijk volop zonne-energie gaat leveren?
    Volgens mij draaien de huidige converters dan gewoon door, en gaat er wat huishoudelijke apparatuur in vlammen op.

    Ik heb het boek ook gelezen. De vertaler gebruikt hoog niveau engels. Waardoor het minder aantrekkelijk is voor vele doorsnee beslissers. Energy autonomy van Scheer is ook een aanrader. Ik zoek nog de duitse versie van de boeken.

  6. @Wim:afhankelijk van de omvormer kan het zijn dat deze uitschakelen (denk daarbij aan het toenemen van de netspanning buiten bepaalde grenzen, zoals frequentie en spanning). Echter, tot op heden is er nog niets bij mij bekend hoe een dergelijke grootte van zonnepanelen zich in een gehele woonwijk gedraagt. Als ik kijk naar Heerhugowaard/Alkmaar (Stad van de Zon) lijkt me het door jou genoemde scenario niet zo’n issue. Ook in Duitsland (toch wel koploper eerste orde met grootschalige PV-installaties en in de wet geborgde Feed-In tarieven) zou men hier ervaring mee kunnen hebben. En als het zou spelen, weet ik wel dat ze er ongetwijfeld onderzoek in gedaan hebben en zelfs een oplossing kunnen vinden.

  7. Ik hoop dat je gelijk krijgt.

    Even over feed-in tarieven. Dat heeft in Duitsland zoden aan de dijk gezet.
    Maar als ik aan mijn energie leverancier vraag of ik voor 1ct/kWh elektriciteit mag leveren is het antwoord: NEE.
    Als ik aan den Haag, provinciale staten en gemeenten vraag of men landbouwgrond mag gebruiken voor zonne-panelen is het antwoord : dat weten we niet. Dus ook NEE.
    Landbouwgrond in het bestemmingsplan betekent voedsel productie.

    Maar bij de vraag waarom dan niet, reageren ze niet meer.
    Blijkbaar is het taboe.
    En ik zit nog steeds te puzzelen waarom kleinschalige projecten goed zijn maar als men het groter wil aanpakken word het taboe? Waarom?

  8. @jeroen,
    Er zijn een paar plaatsen op aarde waar zand heel zuiver is.
    Volgens Sinke is elk zand tot zuiver silicium om te bouwen:
    “Silicium is er in schier oneindige hoeveelheden. Zuiveringscapaciteit is waar het om gaat, maar ook dat zal geen beperking vormen.”

    Maar kostprijs daarvan word qua energieverbruik voor zuivering natuurlijk hoger.
    Zolang die energie uit duurzame bronnen komt heb ik daar geen problemen mee.

    De situatie in de toekomst lijkt wel op Uranium 235 dat verrijkt moet worden.
    Dat gaat ook een hoop energie kosten, omdat de concentraties isotoop steeds minder worden. Na fuckoshima word hopelijk de vraag naar isotopen minder.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *