Slimme meter geautomatiseerd uitlezen


Nu ik sinds kort dus een ‘slimme meter’ geplaatst heb gekregen bij overstap naar 3x 25A aansluiting, ben ik ook benieuwd naar het zelf en zelfstandig geautomatiseerd uitlezen van de slimme meter. Hiervoor is elke (in Nederland) geplaatste meter voorzien van een z.g. P1-poort, waar een RJ11 plug in geplaatst kan worden.

Met wat zoekwerk op het internet, kom ik tegen een aantal oplossingen waarvan ik een paar zelf getest heb. Hierbij mijn ervaring na enige dagen proefdraaien met elke oplossing.

Onderwerpen in het vergelijk

In het vergelijk gebruik ik een aantal eigenschappen van de producten om een gedegen vergelijk te kunnen maken. Hiervoor koos ik:

  • installatiegemak: hoe eenvoudig of lastig is het om de oplossing in gebruik te nemen? Hierbij moet ik wel opmerken dat ik onderscheid maak tussen de eenvoudige consument zonder technische achtergrond en een hobbyist met affiniteit van elektronica/netwerken/domotica.
    • sub categorie zijn : configuratie, ingebruikname, stabiliteit, data/informatieverzameling en representatie, beveiliging;
  • financieel prijsplaatje: hoe betaalbaar zijn de oplossingen?

Voor de duidelijkheid, mijn slimme meter is een Sagemcom D240-T voor elektriciteit, die de gas-standen draadloos doorkrijgt van de Honeywell gasmeter type/model BK-G4 ETeB. Ik heb tevens de Ztatz oplossing gedraaid op zowel een Raspberry Pi 4 (met 4Gb RAM, zowel bekabeld (ethernet) als draadloos), als een Raspberry Pi 3B+ (met 2Gb RAM, draadloos verbonden met het netwerk).

Producten bekeken

Gezien de relatief korte termijn heb ik onderstaande mogelijke oplossingen nader bekeken en enkele dagen in gebruik gehad.

  1. Raspberry Pi in combinatie met Ztatz P1 monitor (versie/build: 202012/1.0.0) en een P1 naar USB interface/kabel (circa 15 EUR, op basis van een FTDI chip);
  2. DSMR logger v4.0  met software DSMR-API v2.0.1 (17-apr-2020) (een hardware oplossing op basis van een ESP8266 op een kleine printplaat);

Raspberry Pi & Ztatz P1 monitor

  • Benodigdheden om aan te schaffen:
  • Raspberry Pi (3b of hoger is voldoende, met bv. 2 Gb RAM); circa EUR 37
  • USB voeding voor de Raspberry Pi circa EUR 12
  • micro-SD kaart, 4-8 Gb , circa EUR 10
  • een USB-P1 meter kabel, lengte ca. 1,8 meter op basis van FTDI chip (prijs circa EUR 15-20)
Screenshot van Ztatz op een Raspberry Pi
Screenshot van Ztatz op een Raspberry Pi

Je kan ook kijken naar compleet samengesteld kitjes van bovenstaande en dan zit je vaak rond de 70-80 EUR. Het is mogelijk om de Raspberry Pi via draadloos netwerk te laten verbinden, echter ik koos ervoor om bedraad via Ethernet aan mijn netwerk te hangen. Uiteraard, de P1-meter/poort moet bedraad aangesloten worden op de Raspberry Pi.

Installatie van de software is eenvoudig. Via de website ztatz.nl is de image te downloaden, en met een apart programma is van dit image een functioneel werkende geheugenkaart voor de Raspberry Pi te maken. Daarna rest nog puur het plaatsen van de micro-SD kaart in de Raspberry, en deze in te schakelen.

Nadat na enkele minuten de Raspberry zich in het netwerk gemeld heeft, zal via een veelal standaard DHCP proces (dynamic host configuration protocol) een IP-adres aan de raspberry toegewezen worden. Met een browser kan je dan ingelogd op het thuis-netwerk surfen naar : http://p1mon en de pagina opent zich. Naast bedraad via Ethernet heb ik ook de Raspberry Pi via wifi laten verbinden. Ook hier geen problemen nadat je het juiste draadloze netwerk en wachtwoord hebt ingevoerd.

In het eerste begin zal je naar de configuratie-scherm in de browser met name aandacht moeten schenken aan de P1-poort instellingen. Denk daarbij aan baudrate, stopbits en andere details. Voor mijn slimme meter is dat 115200, 8 bits, no parity, 1 stopbit. En een vinkje bij CRC van het telegram plaatsen. En al snel stroomde eerste informatie naar binnen. Je kan vervolgens nog kosten invoeren, van aardgas, elektriciteit (piek-en dal, maar ook teruglever vergoeding), netwerkkosten etcetera. Dit maakt het mogelijk om e.e.a. financieel in beeld te krijgen.

Via de website www.openweathermap.org kun je een (gratis) account aanmaken, zodat je per half uur weer-informatie aan de P1 monitor app doorgestuurd krijgt. Interessant om te kijken wanneer er gas verbruikt wordt, bij dalende temperaturen.

Bij in-bedrijf-stelling heb ik wel eerst als p1mon account (user: p1mon, wachtwoord initieel: verandermij) aangemeld via SSH, en een update van het besturingssysteem geforceerd (sudo apt-get update, sudo apt-get dist-upgrade).

De Raspberry maakt gebruik van de micro-SD kaart voor opstarten en opslaan van gegevens, al zit er ook een RAM-disk gedefinieerd waar de meeste schrijfacties op plaats zullen vinden. Hetgeen wat ik liever zou hebben is dat de software P1mon vanuit repository (centraal) gedownload kan worden. Iets waar ik probeer over na te denken, want wellicht wil ik deze software parallel op mijn Raspberry hebben draaien, naast andere toepassingen (b.v. filtering tegen spam met Pi-Hole). Helaas ondersteunt Ztatz dat niet (begrijpelijk), maar met een ervaren kennis van Ubuntu/Debian en Raspberry denk ik dat e.e.a. ook makkelijk te omzeilen is.

DSMR Logger v4.0 met DSMR-API v2.0.1 software

De DSMR Logger is een stukje hardware waarop software reeds voorbereid is, geen micro-SD kaart nodig. De printplaat is op basis van een ESP8266 microcontroller opgezet, en komt daarnaast met een klein kabeltje van ca 20 cm lengte. Het kabeltje plug je in de P1-poort van je slimme meter, en voedt tevens de DSMR logger.

Ook hier zul je eenmalig moeten instellen zodat de logger de informatie van de slimme meter kan ontvangen, zoals protocol (serieel, 115200, 8 bits, no parity, 1 stopbit) en het te gebruiken draadloze wifi-netwerk met wachtwoord.

Het implementeren van weersinformatie is hier standaard nog niet mogelijk, al dan niet met weathermap.org informatie. Wel kun je met een API-verzoek data opvragen en in een eigen applicatie integreren. Maar dan ben je beduidend verder op het niveau van IT-specialist/developer.

De data die geregistreerd wordt, zal in zijn geheel opgeslagen worden op de DSMR Logger, op een aparte partitie die beter bestand is tegen vele lees/schrijfacties. De ontwikkelaar geeft als indicatie enkele honderden jaren levensduur aan, maar of ik dit uberhaupt kan bevestigen is en blijft lastig. Er is in elk geval wel over nagedacht!

Conclusie

Er is eigenlijk voor elk wat wils. En dat is behoorlijk persoonlijk, maar dat er niet 1-2-3 een duidelijke winnaar is. Elke oplossing heeft zo zijn/haar charmes.

Wil je gewoon plug-and-play de data zien van de slimme meter, dan volstaat de DSMR Logger in ruime mate. Eenvoudig en snel te installeren, geen aparte voeding (bij mij) noodzakelijk, simpele configuratie voor in je eigen thuisnetwerk. Downside is dat de data op  de logger redelijk ruw in grafieken staat, maar mocht je vaardig genoeg zijn, dan kun je een eigen menu-structuur met API aanroepen hiervoor inzetten.

Ga je voor meer een standaard lekker ogende grafieken, dan is voor de doorsnee gebruiker wellicht de Ztatz oplossing prima te benutten: image branden op micro-SD, opstarten, instellen WLAN of simpel koppelen aan je Ethernet kabel, P1-meter instellen en gaan. Echter het simpele aansluiten en instellen geldt ook voor DSMR Logger, en dat kan ook prima zijn voor zowel niet-technische gebruikers als mensen met meer feeling rondom API’s (bijvoorbeeld). De keuze is reuze! Zorg wel dat je eerst even nakijkt of jouw slimme meter ondersteund wordt door een van de oplossingen!

Note: Let wel, de telegrammen (de berichten met de gegevens erin) worden elke 10 seconden verstuurd. Dus realtime moet hier gelezen worden als ‘near realtime’, met een interval/vertraging van 10 seconden.

Oplossing Prijs Installatiegemak/ingebruikname Stabiliteit Data verzamelen + presentatie Beveiliging Algemene indruk
Ztatz & Raspberry Pi naast Rpi met voeding, case, P1-kabel en micro-SD kaart nodig

complete kit, bijvoorbeeld hier (EUR 78,95)

naast WLAN ook Ethernet mogelijk, met DHCP,

P1-poort instellen

evt. weersinformatie in te voegen, net als tarieven gas/elektriciteit (levering en teruglevering)

Goed, doch risico blijft

de micro-SD kaart mbt schrijf-acties slijt.

Mooie grafieken, met gemis om gasverbruik per minuut/kwartier te zien Redelijk, e.e.a is af te schermen door niet aan internet open te stellen (b.v. portforwarding). Voor techneuten nog verder te beveiligen (firewall rules etc.) Voor de meer technische gebruiker, al kan na configuratie de grafieken voor de niet-technische gebruiker interessanter zijn.
DSMR Logger printplaatje met kabel is all-you-need

EUR 45,35

link

Configureren van WLAN+ P1 poort volstaat. DHCP ondersteund. Ook tarieven gas/elektriciteit (levering en teruglevering). Goed, kennelijk een partitie op de 4Mb

met lange levensduur

Eenvoudige grafieken voor handen, met API-calls voor experts te fine-tunen Redelijk, embedded op de ESP8266, kan evt. opengesteld worden aan internet, maar algemene indruk kan er zo op het oog weinig gebeuren. Let wel: openstellen via portforwarding zou betekenen dat data uitgelezen kan worden (maar dat geldt ook hierboven). Voor de niet-techneuten lijkt mij dit de bruikbare oplossing qua installeren en benutten. Voor techneuten zijn de API-calls een feature die men naar wens kan benutten voor eigen grafieken.

Feedback over de software mogelijk via GitHub naar developer.

FYI, ter informatie, van de getoond links zijn ‘as is’  gedeelt met jullie. Ik benadruk nogmaals dat ik hier geen enige (commerciele/financiele) relatie mee heb.

P1-kabel

Ik heb vernomen dat er diverse P1-kabels te koop zijn, van heel goedkoop tot duurder (tussen de paar euro tot 15-20 EUR). Belangrijk wat ik opgepakt heb, is dat je zorgt dat er een FTDI-chipset in de USB-plug van deze P1-kabel benut wordt. Het signaal op de P1-poort schijnt geïnverteerd te worden, (0 wordt 1, 1 wordt 0), en met een aanpassing op de kabel kan dit eventueel opgelost worden.

Voor niet-FTDI kabels zul je vaak met een weerstandje van 1k of 10k Ohm moeten solderen. Heb je een FTDI-chipset, dan kan je op de site van FTDI een tool downloaden (voor Windows), waarmee je de betreffende data-lijn kan configureren als zijnde ‘ inverted’ . Zie daarvoor https://ftdichip.com/utilities en zoek naar FT_PROG. Volg in de afbeelding hieronder de stappen 1 t/m 3. Wellicht is je kabel goed geconfigureerd, maar mocht je geen verbinding en leesbare telegram-berichten ontvangen, dan kun je dit mogelijk uitsluiten. In mijn (ontvangen) P1-kabel kon ik zonder problemen via DSMR Logger de telegram-berichten leesbaar ontvangen. Via Domoticz op een Raspberry Pi, kreeg ik dit hoe dan ook niet 1-2-3 aan de praat, en heb Domoticz voorlopig gelaten voor wat het is.

FT_PROG om de inverted functie op de P1-kabel te controleren en aan te passen.

 

Eén gedachte over & ldquo; Slimme meter geautomatiseerd uitlezen & rdquo;

  • Als je al een synology NAS hebt, kan je met domoticz en een P1 kabel aan de gang.
    Hoef je alleen de P1 kabel te kopen.

Laat een antwoord achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Je mag deze HTML tags en attributen gebruiken:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.